Ana Sayfa
English

Karkamış

Karkamış M.Ö. 2. binyıl öncesinde de önemli bir yerleşkeydi. Şehirin Hititler tarafından ilk işgali I. Murşili zamanında (M.Ö. 16. yy.) olmuş olabilir. M.Ö. 15. ve 14. yy.’larda Mitanni (Hurri) egemenliği altında kalan Karkamış, I. Şuppiluliuma zamanında (M.Ö. 1130 civarında) tamamen Hitit kontrolüne girmiştir. Şuppiluliuma burayı, oğlu Piyasili (Hurrice adı Şarri-Kuşuh) tarafından yönetilen bir vasal krallık haline getirmiştir. Fırat nehrinin batı kıyısındaki Karkamış, Geç Bronz Çağı’nda Hititlerin Suriye bölgesinin idari başkenti olmuştur. M.Ö 1180 dolaylarında Hitit İmparatorluğunun yıkılmasından sonra güneydoğu Anadolu ve kuzey Suriye’de kurulan birçok küçük Geç Hitit krallıklarının en güçlüsü olarak ayakta kalmıştır. Önemli bir ticaret merkezi olan Karkamış M.Ö. 9. yy. a doğru en parlak dönemini yaşamıştır. Karkamış’ın koruyucu tanrıçası Hurri kökenli Kubaba’ydı. Betimlemelerinde Kubaba, elinde bir ayna tutan ve uzun bir elbise giymiş ağırbaşlı bir kadın olarak ayakta veya oturur vaziyette gösterilmiştir. M.Ö. 9. yy.’da şehir Asur baskısı altına geldiği zamanlarda iki kere Asur kralları II. Asurnasirpal ve III. Salmaneser’e haraç ödendiği bilinmektedir. En sonunda Asur kralı II. Sargon tarafından son Karkamış kralı Pisiri zamanında M.Ö. 717’de zaptedilmiştir.

Karkamış, M.Ö. 1. binyılda Fırat nehrinin kıyısındaki bir yükselti üzerinde, duvarla çevrili bir iç şehir ile bunun dışında yer alan bir dış şehri barındırmaktaydı. Kazılarda kaleyeve Fırtına Tanrısı tapınağına doğru uzayan bir törenyolu ve kaleye çıkan geniş bir basamaklı yol ortaya çıkarılmıştır. Bu yapılar bazalt ve kireçtaşı kabartmalarla süslenmiştir.

Kentin kalıntılarının bulunduğu yer 1876 yılında George Smith tarafından tesbit edilmiştir. Şehir ilk olarak British Museum sponsorluğunda özellikle 1911 ile 1914 yılları arasında, D. G. Hogarth, R. C. Thompson, C. L. Wooley ve T. E. Lawrence tarafından kazılmıştır. Bu kazılar sonucunda savunma duvarları, tapınaklar, saraylar ve çok sayıda bazalt heykel, rölyef ve yazıtlardan oluşan Geç Hitit ve Asur dönemine ait önemli kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. Ortostatların önemli bir bölümü Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde, diğer bazı eserler de British Museum’dadır.

Türkiye-Suriye sınırının Türkiye tarafında yer alan höyük 1950’lerden itibaren mayın tarlası içinde kalmıştır. 2011 yılında mayınlar Türk hükümetince temizlemiş ve yeni kazılar Bologna Üniversitesi’nden Prof. Marchetti başkanlığında aynı yıl içinde başlatılmıştır.



Büyük boy görmek için resimler üzerine tıklayınız.

Şehir Planı
İlk kazılardan bir görünüm
Uzun Duvar
Uzun Duvar'dan bir görünüm Uzun Duvar'dan bir görünüm Kazılardan bir görünüm T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 II.Suhi yazıtı - T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 B. Bilgin, 2017 B. Bilgin, 2017 B. Bilgin, 2017 B. Bilgin, 2017 II. Suhi'nin eşi - B. Bilgin, 2017 Tanrıça - K. Bittel, 1976 Kubaba - B. Bilgin, 2017 Kubaba - B. Bilgin, 2017
İç Kaleye Çıkan Basamaklı Yol
Uzun Duvar ve büyük basamaklı yolun çizimi Basamaklı yolun bir görünümü Basamaklı yolun kazılar sırasındaki görünümü Tanrılar - J.D. Hawkins, 2000 Arslan üzerinde tanrılar - T. Bilgin, 2006 Çifte boğalı kaide - T. Bilgin, 2006 Ceylan - British Museum Basamaklı Yol civarından rölyef fragmanı - T. Bilgin, 2014 Basamaklı Yol civarından rölyef fragmanı Yazıtlı Kapı dikmesi - British Museum
Haberciler Duvarı
Kazılar sırasında Haberciler Duvarı Kazılar sırasında Haberciler Duvarı Kazılar sırasında Haberciler Duvarı Kazılar sırasında Haberciler Duvarı Deve ve sürücüsü - T. Bilgin, 2014 Akrep adam (girtablullu) ve tanrısal figür bir kanatlı boğyı öldürüyor - T. Bilgin, 2014 Gılgamış ve Enkidu Humbaba'yı öldürüyor - T. Bilgin, 2006 Kanatlı sfenksler kanatlı ata saldırıyor - T. Bilgin, 2014 Boğa adam (kusarikku) ve arslan adam (ugallu) - T. Bilgin, 2014 İki başlı sfenks - T. Bilgin, 2014 Bir çift boğa sarmal ağacı boynuzluyor - T. Bilgin, 2014 Arslan, boğa ve buzağıya saldırıyor - T. Bilgin, 2014 Gökkubbeyi taşıyan kanatlı, kartal başlı yaratıklar - T. Bilgin, 2014 Arslanla dövüş - T. Bilgin, 2014 Arslan avı - T. Bilgin, 2014 Arslan, bir araba ile taşınan av kafesine saldırıyor - T. Bilgin, 2014 Hayvanlar kralı (Gılgamış?) - T. Bilgin, 2014
Yariri ve Kamani'nin Rölyefli Payandası
Rölyefli Payanda ve Tören Yolu Rölyefli Payanda'nın sol tarafı T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2014 Heykel kaidesi ve Rölyefli Payanda - T. Bilgin, 2014 Heykel kaidesi - T. Bilgin 2014 T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2006 Yariri yazıtı - T. Bilgin, 2014 Yariri yazıtı - T. Bilgin, 2006 Yariri ve kraliyet ailesi Yariri ve Kamani - T. Bilgin, 2014
Küçük prensler - T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2014 Müzisyenler - T. Bilgin, 2014
Tören Yolu
Müzisyenler Tanrıça Kubaba Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar
Kral Kapısı
Kral Kapısı ve Fırtına Tanrısı heykeli Kral Kapısı T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2014
T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 Fırtına Tanrısı heykeli T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 Kapı Yazıtları Kapı Yazıtları Kapı Yazıtları
Su Kapısı
Kazılar sırasında Su Kapısı T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2006 Su Kapısına giden yoldan - T. Bilgin, 2006 T. Bilgin, 2014 T. Bilgin, 2014
Fırtına Tanrısı Tapınağı
Fırtına Tanrısı Tapınağı Fırtına Tanrısı Tapınağı Çift boğalı kaide Fırtına Tanrısı Tapınağı ortostatı - T. Bilgin 2006 Kapı yazıtı Kapı yazıtı T. Bilgin, 2006
Diğerleri
Katuwa Yazıtı - T. Bilgin, 2014 Katuwa Yazıtı - T. Bilgin, 2006 İç şehirin güneydoğusundan Hilani civarından - T. Bilgin, 2006 Ruler statue from Hilani area - T. Bilgin, 2014 Yariri Yazıtı - T. Bilgin, 2014 Güney Kapısı'ndan kapı aslanı - T. Bilgin, 2014 Kubaba Steli Sütun kaidesi - T. Bilgin, 2006 Yukarı Karkamış'tan stel - T. Bilgin, 2014 Yazıt - Ashmolean Museum Mezar steli - T. Bilgin, 2014 Stel, Sinsile - T. Bilgin, 2014 Fırtına Tanrısı Steli - T. Bilgin, 2014 Stel, Yunus Höyük - T. Bilgin, 2014 Stel, Yunus Höyük
Son buluntular
I. Suhi Steli
Stele of Atika (ADANA 1)
Adana Müzesi - T. Bilgin, 2017 Adana Müzesi - T. Bilgin, 2017 Adana Müzesi - T. Bilgin, 2017 Adana Müzesi - T. Bilgin, 2017 Adana Müzesi - T. Bilgin, 2017



Resim kaynakları:
Tayfun Bilgin, 2006, 2017.
Bora Bilgin, 2017.
Kurt Bittel, Die Hethiter, Beck, München 1976, ISBN 3406030246.
Ekrem Akurgal, The Hattian and Hittite Civilizations, KTB, Ankara, 2001.
British Museum

KARKAMIŞ HÜKÜMDARLARI
Kral/Büyük Kral Hükümdar/Ülke Beyi
(tarwani/REGIO.DOMINUS)
Yaklaşık tarihler (M.Ö.)
Piyasili (Šarri-Kušuh), I. Şuppiluliuma'nın oğlu     14. yy. sonları
Sahurunuwa, Piyasili'nin oğlu 13. yy. başları
I. İni-Teššub, Sahurunuwa'nın oğlu 13. yy. ortası
Talmi-Teššub, İni-Teššub'un oğlu 13. yy. sonları
Ku(n)zi-Teššub, Talmi-Teššub'un oğlu 12th yy. başları
Hitit İmparatorluğu'nun yıkılışı ~1180
?
II. İni-Teššub 11th yy.
?
Sapaziti 11th-10th yy.
Ura-Tarhunza, Sapaziti'nin oğlu I. Suhi 10th yy.
Astuwalamanza, I. Suhi'nin oğlu 10th yy.
Tudhaliya II. Suhi, Astuwalamanza'nın oğlu     10th yy.
Grandsons of Ura-Tarhunza Katuwa, II. Suhi'nin oğlu 10th-9th cent.
?
Sangara ~870-848
?
I. Astiruwa 9th-8th yy.
   Yariri (naip) 9th-8th yy.
Kamani, son of Astiruwa I 8th yy.
   Sastura (Kamani'nin veziri) 8th yy.
II. Astiru, Sastura'nın oğlu 8th yy.
Pisiri, II. Astiru'nun oğlu(?)     ~740-717 BCE; Asurlu II. Sargon tarafından devrilmiştir