Ana Sayfa
English

İvriz Anıtı

Anıt, Konya’nın Ereğli ilçesine 12 km. uzaklıktaki İvriz köyü yakınlarındadır. Büyük bir kaynağın yakınındaki dik kayalık yüzey üzerine oyulmuş olan rölyef 4.20 m. yüksekliğinde ve 2.40 m. genişliğindedir. Tuwana Kralı Warpalawa’yı bir elinde buğday başakları diğerinde üzüm salkımı tutan tanrı Tarhunza’ya tapınırken gösterir. Tanrının başındaki boynuzlu başlik ilahiliği temsil eder. Tanrı Tarhunza figüründen oldukça küçük olan kral figürü özenle işlenmiş giysisi ile tapınma pozisyonundadır. Tuwana Kralı Warpalawa Asur kaynaklarından Urballa olarak bilinmektedir. Bu kaynaklara göre en azından M.Ö. 738-710 yılları arasında hüküm sürmüştür ve dolayısıyla anıt M.Ö. 8. yy.’ın ikinci yarısına tarihlenir. Adı, Bor ve Bulgarmaden anıtlarında da geçer.
Tanrı Tarhunza’nın önündeki Luvi hiyeroglifi ile yazılmış 3 satırlık yazıt Hawkins tarafından "Bu, Warpalawa’nın büyük Tarhunza’sı(dır). Onun için onu/onları uzun(?) Sahana(?) etsin" şeklinde, kralın arkasındaki 3 satırlık yazıt ise "Bu, Kahraman Warpalawa’nın görüntüsü(dür)…" şeklinde tercüme edilmiştir.
Tek satırlık üçüncü yazıt ise kabartmanın bulunduğu kayanın dibinde, daha önce su ile kaplı olan bir yerdedir. "Tiyamartu Warpalawa'nın sev[diği? ... ] bunu oydu ..." olarak okunmuştur ve rölyefi yapan ustanın imzası olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca rölyef çevresinde, başka anıtların parçası olabilecek gibi görünen en az üç tane üzerinde yazıt bulunan kaya parçası bulunmuştur.

Dağa doğru, Ambar deresi civarında İvriz rölyefinin kopyası olan ikinci bir kabartma daha vardır. Yaklaşık aynı büyüklükte, daha az detaylı ve büyük ihtimalle bitirilmemiştir. İvriz rölyefinden farklı olarak bunun üzerinde herhangibir yazıt yoktur.

Üçüncü bir rölyef 1972 yılında köylüler tarafından derenin yukarısına doğru İvriz rölyefine yaklaşık 25-30 m. mesafede, yoldan 10 m. yukarıda bulunmuştur. Düz ve yaklaşık 1 cm. derinlikte oyulmuş olan kabartma, kısa etekli, sağ tarafında bir hayvan bulunan, uzun bir tünik giymiş diğer bir kişiyi izleyen bir kişiyi gösterir. Öndeki uzun giysili kişinin üst bölümü kopmuş ve kaybolmuştur. Röylefteki hayvan, at veya köpek de olabilir ancak bunun bir kurban sahnesi olduğu düşünülürse daha büyük olasılıkla bir boğadır. Kenar bölümlerinin bir raf gibi düz oyulmuş olması ve yanında oyulmuş basamakların bulunması burasının bir ayin yeri olduğunu akla getirir. Biçimsel olarak İvriz rölyefinden daha eski bir döneme işaret eder. Ereğli Müzesi’nin bahçesinde sergilenmektedir.

1986 yılında İvriz rölyefinin 75 m. kadar yukarısında, sulama kanalı yapımı sırasında bir stel parçası ile devasa bir heykel başı bulunmuştur. Stelin sadece alt bölümü kalmıştır ve ön yüzünde bir rölyef, arka ve sağ yan yüzlerinde Luvi hiyeroglifi ile yazılmış bir yazıt, sol yan yüzünde ise Fenikece bir yazıt bulunur. Bu yazıt da Kral Warpalawa’dan bahseder. Her iki parça da Ereğli Müzesi’ndedir.


Büyük boy görmek için resimler üzerine tıklayınız.

T. Bilgin T. Bilgin
J. H. Haynes,1887, Harvard Üniversitesi Kütüphanesi T. Bilgin T. Bilgin T. Bilgin T. Bilgin T. Bilgin T. Bilgin
C. Süer Rölyefi işleyen kişinin imzası - B. Bilgin
İkinci ve üçüncü rölyef
Ambar Deresi'ndeki İkinci rölyef  - K.Bittel Üçüncü rölyef - L. Bier Üçüncü rölyef - L. Bier Üçüncü rölyef - C. Süer
İvriz steli ve devasa heykel başı
İvriz Steli - J. D. Hawkins - foto: Dinçol(?) C. Süer C. Süer E. Anıl E. Anıl



İlgili yayınlar:
Bier, L. "A Second Hittite Relief at Ivriz," JNES 35, 1976: 115-126.
Dinçol, B. "New archaeological and epigraphical finds from Ivriz: a preliminary report," Tel Aviv 21, 1994: 117-128.
Hawkins, J. D. Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Vol 1, Berlin: Walter de Gruyter, 2000: 516-18 526, 529-30 and plts. 292-95, 300, 304.
Poetto, M. "Intorno al pittogramma luvio geroglifico 197," Sprache und Kultur 3 (FsGiorgadze), 2002: 98-99.
Şahin, M. "Neue Beobachtungen zum Felsreliefs von Ivriz/Konya. Nicht in den Krieg, sondern zur Ernte: der Gott mit der Sichel," AnSt 49, 1999: 165-76.

Resim kaynakları:
Tayfun Bilgin, Bora Bilgin, Ertuğrul Anıl, 2009.
Bora Bilgin, Ertuğrul Anıl, Cüneyt Süer, Ercüment Süer, 2011.
Kurt Bittel, Die Hethiter, München 1976.
Lionel Bier, 1976.
John David Hawkins, 2000.
Harvard University Library